Senegal Diasporasının Kendi Ülkesinde Ekonomik Ve Siyasi Katılımı

Senegal diasporası Afrika’daki en dinamik diasporalardan biridir. Temsil gücü ve gayretiyle tanınan diaspora, ülkenin diplomatik nüfuzuna katkıda bulunmakla kalmayıp, aynı zamanda ülke için bir insan kaynakları ve ekonomik gücüne büyük katkılar sağlamaktadır. Senegal için o kadar önemlidir ki, Cumhurbaşkanı Abdoulaye Wade döneminde (2000-2012) bölgede statüsü yükselmiştir ve şu anda Ulusal Meclis’te 15 üyeye sahiptir. Bu makale yurtdışındaki Senegallilere, coğrafyalarına, ülke ekonomisine katkılarına ve son zamanlarda giderek artan siyasi rollerine odaklanmaktadır.

Senegal diasporasının coğrafyası birçok ülkeye yayılmış olan , dünyanın dört bir yanındaki geniş varlığıyla dikkat çekmektedir. Güney Kore’den Arjantin’e, birçok Senegallinin İspanya, Fransa ve İtalya’da ikamet ettiği Avrupa’ya kadar, Senegal diasporası ev sahibi ülkelerin çeşitliliğiyle ön plana çıkmaktadır. OECD’ye göre 2019 yılında Senegal, Batı Afrika Devletleri Topluluğu’nda (ECOWAS) Nijerya’dan sonra OECD ülkelerine en fazla göç veren ikinci ülke olmuştur. Senegal’den OECD’ye göç akışları 2000 yılından bu yana ciddi bir artış göstererek 9.700 kişiden 2019 yılında yaklaşık 23.500 kişiye ulaşmıştır. İspanya, İtalya ve Fransa, Senegal vatandaşlarının OECD’deki ilk üç varış ülkesidir, ancak son yıllarda özellikle ABD ve Almanya’ya, ardından Kanada, Belçika ve Birleşik Krallık’a doğru varış noktalarında daha büyük bir çeşitlenme olmuştur. Genel olarak, 2020 yılında yaklaşık 700.000 Senegalli göçmen dünyanın tüm ülkelerinde yaşamaktaydı. Bunların %33’ü bir Batı Afrika ülkesinde yaşamaktaydı; toplamda yaklaşık 230.000 göçmen vardı ve bunların yarısından fazlası (133.000) Gambiya’da yaşıyordu.

Dünyanın çeşitli bölgelerindeki bu güçlü varlık, Senegalliler için de bir avantajdır. Yurtdışında en çok bulunan Senegallilerin ilk profilini öğrenciler oluşturmaktadır. Bir zamanlar eğitim için en popüler yer Fransa iken, artık diğer ülkeler de giderek daha fazla Senegalli öğrenciye kucak açmaktadır. Türkiye, Çin, Kanada ve Rusya, bilgi arayışındaki Teranga ülkesinden giderek daha fazla genci ağırlıyor. Öğrencilerin yanı sıra İspanya ve İtalya’da yaşayan Senegal diasporasında çok sayıda tüccar da yer alıyor. Örneğin Türkiye’de kemer, saat ya da cüzdan gibi küçük eşyaların satışında öne çıkıyorlar ve bu ticaretle sokakta bile tanınıyorlar. Ancak Senegal diasporası, profillerinin çoğulluğuyla giderek daha fazla öne çıkıyor. Aralarında sanayiciler, işletme yöneticileri, ulaşım ve bilişim sektörlerinde uzmanlar ve doktorlar bulunmaktadır. Bu nitelikler Senegal ekonomisine önemli katkılarda bulunmalarını sağlamaktadır.

Diasporanın Senegal ekonomisine katkısı

Diaspora, Senegal’in GSYH’sine %10’un üzerinde katkıda bulunmaktadır (2021). Göçmenler genellikle memleketlerindeki ailelerine para göndermekte ve hane idaresi için ana fon kaynağını oluşturmaktadır. “Senegalli göçmenler 2021 yılında akrabalarına 1.600 milyar CFA frangı transfer ederek %5’lik bir artış sağladı. Kalite ve Finansal Hizmetler Merkezi (Oqsf) Genel Sekreteri Habib Ndao bu rakam aynı yıl Senegal’in gayrisafi yurtiçi hasılasının %10,5’ine tekabül ettiğini belirtmiştir. Sadece günlük harcamalara katkıda bulunmakla kalmıyor, aynı zamanda ev yapımında da rekabet ediyorlar. Özellikle Louga ve Matam bölgelerinde inşaat sektörü üzerindeki etkileri oldukça büyüktür.

Ancak yurt dışındaki Senegalliler de, yatırım potansiyelleri henüz tam olarak kullanılmamış olsa da, evlerine yatırım yapmaktadır. Birçok bölgede, özellikle de ücra köylerde, diaspora cami, sağlık ocağı ve okul inşa etmekte ve acil durumlarda insani yardımlarda bulunmaktadır. Örneğin, Senegalliler arasında hastalara, yoksul ailelere yardım etmek ya da ev tadilatlarını desteklemek için çevrimiçi yardım kampanyaları giderek daha popüler hale gelmektedir. Bu gibi durumlarda, yurt dışındaki Senegalliler, katılımlarıyla genellikle beklenen fonları topluyor.

Başkan Macky Sall yönetiminde ve Plan Sénégal Emergent’in bir parçası olarak hükümet, genç işletmeleri serbest ticari bölgede bulunmaları halinde en fazla beş yıl süreyle vergiden muaf tutan Start-Up Yasası gibi tedbirlerle Senegallilerin daha fazla yer almalarını sağlayarak yurtdışından yatırım çekmeye yönelik zemini güçlendirmeye çalışmıştır.

İşçi dövizleri sayesinde diaspora, anavatandaki ailelerin yaşam standartlarının ve yaşam koşullarının yükseltilmesinde kilit bir rol oynamaktadır. Bu şekilde, hükümetin yoksullukla mücadele çabalarına katkıda bulunmakta ve en muhtaç olanlar dahil olmak üzere tüm nüfusun ekonomiye dahil edilmesini teşvik etmektedirler.

Önemli bir siyasi rol

Senegal diasporası da son yıllarda giderek daha fazla siyasete dahil olmuştur. Senegal’de siyasi huzursuzlukların yaşandığı son üç yılda olduğu gibi, diaspora yabancı medyanın daha fazla dikkatini ve ilgisini çekiyorsa, bunun nedeni aynı zamanda ülke tarihinde eşi benzeri görülmemiş bir siyasi kararlılık sergilemiş olmasıdır. Cumhurbaşkanı Macky Sall ile en güçlü rakibi Ousmane Sonko (PASTEF partisinden) arasındaki siyasi çekişme sırasında 2021’den bu yana Senegal’e damgasını vuran ayaklanmalar da diasporanın siyasi rolü üzerinde etkili olmuştur.

PASTEF liderini destekleyen diasporadaki Senegalliler, Devlet Başkanı Macky Sall’ın “otoriter aşırılıklarını” ve son üç yıldır Senegal’deki gösterilerin ölümcül bir şekilde bastırılmasını kınamak için Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’nin çeşitli büyük şehirlerinde sık sık gösteriler düzenlediler. En son olay, geçtiğimiz Eylül ayında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 78. oturumu sırasında Senegal Devlet Başkanı için New York’ta düzenlenen coşkulu karşılama oldu. Diasporadaki Senegalliler pankartlar, ıslıklar ve dev ekranlardaki video kayıtları aracılığıyla Senegal’de devam eden baskıları kınadı ve Temmuz sonundan bu yana hapiste olan Ousmane Sonko’nun serbest bırakılması çağrısında bulundu. PASTEF (aynı koşullar altında feshedilen bir parti) de genellikle diaspora tarafından yönlendirilen katılımcı finansmanı teşvik ederek Senegal siyasi sahnesinde devrim yarattı. Örneğin Ocak 2024’te seçim kampanyasına hazırlık olarak diaspora parti için 478.000.000 FCFA toplamıştır.